Pęknięcie zęba nie zawsze oznacza konieczność ekstrakcji. O rokowaniu decydują przede wszystkim głębokość szczeliny, jej przebieg, stan miazgi oraz ilość zdrowych tkanek, które pozostały nad i pod dziąsłem. Im szybciej dentysta oceni uszkodzenie, tym większa szansa na zachowanie naturalnego zęba. Zwlekanie może prowadzić do zakażenia miazgi, zapalenia tkanek wokół korzenia i dalszego rozszerzania się pęknięcia.
Jak rozpoznać pęknięcie zęba?
Objawy często pojawiają się okresowo, dlatego pacjent nie zawsze potrafi wskazać chory ząb. Typowy sygnał to krótki, ostry ból podczas nagryzania lub w chwili zwalniania nacisku. Ząb może także reagować na zimne i gorące napoje. Gdy szczelina dociera do miazgi albo dochodzi do zakażenia, ból staje się silniejszy, utrzymuje się dłużej i może występować samoistnie.
Pęknięcia powstają między innymi wskutek urazu, gryzienia twardych produktów, zaciskania szczęk, zgrzytania zębami lub osłabienia korony przez rozległe wypełnienie. Ryzyko rośnie także w zębach po leczeniu kanałowym, jeśli nie otrzymały odpowiedniej odbudowy chroniącej guzki przed przeciążeniem.
Nie każde uszkodzenie wygląda tak samo. Pęknięcie może dotyczyć wyłącznie guzka korony, przebiegać od powierzchni żującej w stronę miazgi albo obejmować korzeń. Czasem ząb rozpada się na dwa ruchome fragmenty. Lekarz musi odróżnić powierzchowną rysę szkliwa, która zwykle nie wymaga leczenia, od szczeliny otwierającej bakteriom drogę do wnętrza zęba. Rodzaj pęknięcia wpływa na wybór metody leczenia oraz przewidywaną trwałość odbudowy.
Co decyduje o możliwości odbudowy?
Dentysta bada ząb, sprawdza reakcję miazgi i ocenia tkanki przyzębia. Pomagają w tym zdjęcia RTG, tomografia CBCT oraz badanie w powiększeniu. Sama szczelina nie zawsze pojawia się na zdjęciu. Obraz może jednak ujawnić ubytek kości, stan zapalny przy korzeniu albo inne zmiany, które wpływają na plan leczenia.
Ząb zwykle można zachować, gdy:
pęknięcie obejmuje szkliwo i zębinę, lecz nie dzieli korzenia;
pozostało wystarczająco dużo zdrowej tkanki do trwałej odbudowy;
szczelina nie schodzi głęboko pod dziąsło;
kość i dziąsło wokół korzenia pozostają w dobrym stanie;
lekarz może szczelnie zabezpieczyć koronę przed dalszym ruchem jej fragmentów.
Niewielki ubytek lekarz może odbudować materiałem kompozytowym. Przy większym uszkodzeniu często stosuje wkład, nakład lub koronę protetyczną, która obejmuje ząb i ogranicza naprężenia podczas żucia. Jeśli pęknięcie uszkodziło miazgę, potrzebne może okazać się leczenie kanałowe pod mikroskopem, a następnie szczelna odbudowa protetyczna.
Kiedy ekstrakcja staje się konieczna?
Najgorsze rokowanie ma pionowe pęknięcie korzenia zęba, szczególnie gdy szczelina dzieli go na oddzielne fragmenty lub prowadzi głęboko pod kość. Usunięcie zęba może okazać się potrzebne także wtedy, gdy zniszczenie tkanek nie pozwala osadzić trwałej odbudowy, wokół korzenia utrzymuje się rozległy stan zapalny albo pęknięcie wywołało znaczną utratę kości.
W zębach wielokorzeniowych lekarz czasem może usunąć tylko uszkodzony korzeń i zachować pozostałą część. Taka decyzja wymaga dokładnej diagnostyki oraz oceny, czy zachowany fragment utrzyma odbudowę i będzie prawidłowo przenosił siły żucia.
Szybka diagnoza zwiększa szansę na zachowanie zęba
Do czasu wizyty nie gryź uszkodzonym zębem, unikaj bardzo twardych produktów i zachowaj odłamany fragment, jeśli udało się go znaleźć. Nie próbuj sklejać go samodzielnie. Jeśli szukasz miejsca, które łączy diagnostykę obrazową, endodoncję pod mikroskopem, protetykę i chirurgię, zapoznaj się z ofertą Trio-Dent. Zespół ocenia najpierw możliwość zachowania zęba, a ekstrakcję rozważa wtedy, gdy dalsze leczenie nie daje bezpiecznych i trwałych rokowań.
