Uprawa ścierniska powinna przerwać podsiąkanie wody, wymieszać rozdrobnioną słomę z glebą i pobudzić samosiewy oraz chwasty do wschodów. O wyniku przejazdu decyduje jednak nie sama szerokość brony, lecz dobór talerzy i ustawienie głębokości. Zbyt małe zagłębienie pozostawia niepodcięte pasy, a zbyt głęboka praca zwiększa opór, zużycie paliwa i utratę wilgoci.
Średnica talerzy wpływa na cięcie i przepustowość
Mniejsze talerze obracają się szybciej przy tej samej prędkości jazdy. Dzięki temu intensywnie tną drobną słomę, mieszają płytką warstwę gleby i dobrze wyrównują powierzchnię. Talerze o średnicy około 510 mm sprawdzają się przy typowej uprawie po zbożach, rzepaku oraz podczas płytkiego zabiegu bezpośrednio po kombajnie.
Większa średnica, na przykład 560 mm, ułatwia pracę przy dużej ilości resztek, wysokim ściernisku i twardszej glebie. Talerz zachowuje większą zdolność do zagłębiania po częściowym zużyciu, a jego rozmiar sprzyja przepływowi masy roślinnej. Takie rozwiązanie wymaga jednak odpowiedniej masy maszyny i zapasu mocy ciągnika. Rozstaw talerzy również wpływa na swobodne przechodzenie słomy przez sekcje robocze.
Sam rozmiar nie rozstrzyga o jakości zabiegu. Talerze zębate lepiej chwytają twardą powierzchnię i resztki roślinne. Talerze gładkie lub drobno zębate służą głównie do bardzo płytkiego, pełnego podcięcia ścierniska i dokładnego wyrównania pola.
Przed wyborem oceń:
ilość i długość słomy na polu,
zwięzłość oraz wilgotność gleby,
planowaną głębokość zabiegu,
moc, udźwig i uciąg ciągnika,
oczekiwaną prędkość roboczą.
Pierwszy przejazd powinien pozostać płytki
Po żniwach brony talerzowe najczęściej pracują na głębokości około 4–7 cm. Taki zakres wystarcza do podcięcia ścierniska, wzruszenia powierzchni i wymieszania resztek z niewielką ilością ziemi. Płytki zabieg ogranicza przesuszanie wierzchniej warstwy i tworzy warunki do szybkich wschodów samosiewów. Słoma powinna jednak leżeć równomiernie. Źle rozprowadzony materiał utrudnia utrzymanie jednakowej głębokości i może tworzyć skupiska, które rozkładają się wolniej.
Głębsza praca, zwykle 8–12 cm, przydaje się podczas kolejnego przejazdu, przy większej masie resztek albo wtedy, gdy trzeba mocniej wymieszać poplon. Nie należy zwiększać głębokości wyłącznie po to, aby ukryć nierówno pociętą słomę. Każdy dodatkowy centymetr zwiększa ilość przemieszczanej ziemi oraz zapotrzebowanie na siłę uciągu. Nowoczesne brony do płytkiej uprawy oferują zakres roboczy sięgający około 13 cm, lecz górna wartość nie powinna stanowić ustawienia domyślnego.
Ustawienie trzeba skorygować podczas pracy
Głębokość ustawiona przed rozpoczęciem zabiegu może zmienić się po wjeździe na pole. Na lekkim fragmencie talerze zagłębią się mocniej, a na suchej glinie mogą pracować płycej. Po kilkudziesięciu metrach zatrzymaj zestaw, odsłoń przekrój gleby i sprawdź, czy talerze podcinają całą szerokość. Oceń także wymieszanie słomy, wyrównanie powierzchni oraz pracę wału.
Prędkość wpływa na rozdrobnienie i intensywność mieszania. Zbyt wolna jazda osłabia działanie talerzy, natomiast nadmierna prędkość może pogorszyć utrzymanie głębokości na nierównym polu. Ustawienia trzeba więc dobierać łącznie, uwzględniając średnicę talerzy, nacisk maszyny, warunki glebowe i możliwości ciągnika.
Dobór brony do warunków gospodarstwa
Dobra uprawa pożniwna nie polega na osiągnięciu największej możliwej głębokości. Liczy się pełne podcięcie powierzchni, równomierne wymieszanie resztek i ograniczenie przesuszania gleby. Jeśli szukasz maszyny do szybkiej uprawy ścierniska, zapoznaj się z ofertą Agrobor. Firma oferuje brony talerzowe Farmet Softer z talerzami 510 lub 560 mm oraz różnymi wariantami regulacji i wałów, co pozwala dobrać konfigurację do rodzaju gleby, ilości resztek i mocy ciągnika.
